Normy badań
| BADANIA DLA WSZYSTKICH | |||
| Nazwa badania | Po co się je robi? | Kto i kiedy powinien je wykonać? | Warunki wykonania |
| Stężenie poziomu cukru we krwi | Pozwala rozpoznać (lub wykluczyć) cukrzycę, ale także łagodniejsze zaburzenie w przyswajaniu cukrów określane jako nieprawidłowa tolerancja glukozy. | Profilaktycznie raz w roku. |
Skierowanie od lekarza dowolnej
specjalności. Można wykonać w prywatnym laboratorium. |
| Stężenie poziomu cholesterolu we krwi | Kontrolowanie cholesterolu może zapobiec zawałom serca i udarom mózgu. Jego poziom wpływa na rozwój miażdżycy naczyń i choroby wieńcowej. | Po raz pierwszy – ok. 30. roku życia, a potem – co 3 lata. Częściej osoby rodzinnie obciążone występowaniem zawałów serca lub udarów mózgu. Osoby po 50. roku życia – raz w roku. |
Skierowanie od lekarza pierwszego
kontaktu. Można wykonać w prywatnym laboratorium. |
| Analiza moczu |
Pomaga rozpoznać choroby nerek, wątroby,
dróg moczowych. Ułatwia diagnozę cukrzycy i żółtaczki. |
Profilaktycznie – raz w roku. Wymagane w zakresie badań okresowych w pracy. |
Skierowanie od lekarza pierwszego
kontaktu. Można wykonać w prywatnym laboratorium. |
| Morfologia krwi | Może wykazać niedokrwistość, nadkrwistość, przewlekłe procesy zapalne, zatrucia i infekcje w organizmie. |
Wykonujemy raz w roku. Wymagana w zakresie
badań okresowych w pracy. |
Skierowanie od lekarza pierwszego
kontaktu. Można wykonać w prywatnym laboratorium. |
|
Odczyn Biernackiego, czyli OB |
Wykrywa stany zapalne, choroby
pasożytnicze, alergię, niedokrwistość, nowotwory. |
Raz do roku wraz z morfologią. |
Potrzebne skierowanie. Można wykonać w prywatnym laboratorium. |
| Pomiar ciśnienia krwi | Podwyższone może sygnalizować chorobę nadciśnieniową. |
Profilaktycznie – co pół roku. W ciąży – w
czasie każdej wizyty kontrolnej. Częściej osoby z nadwagą lub otyłością,
a także genetycznie obciążone nadciśnieniem. |
Bezpłatne w każdej przychodni. |
| Badanie okulistyczne | Może wykryć jaskrę, zaćmę, krótkowzroczność, nadwzroczność. |
Badanie dna oka co 1-2 lata u osoby z
nadciśnieniem tętniczym. Po 50. roku życia warto co rok – ryzyko powstawania chorób oczu rośnie z wiekiem. Ważne jest też dobranie w odpowiednim momencie szkieł korekcyjnych do czytania. |
Bezpłatne bez skierowania w przychodniach
państwowych. Odpłatnie w prywatnym gabinecie. |
| Badanie kału na krew utajoną | Pozwala wstępnie ustalić schorzenia jelita grubego. Niewielkie ilości krwi mogą się bowiem pojawiać w kale w przypadku zmian nowotworowych w przewodzie pokarmowym. Krew w kale wykrywa się także w czynnej chorobie wrzodowej, w przypadku uchyłków jelita grubego czy w niektórych stanach zapalnych jelit. | Po 50. roku życia – raz w roku. Zwłaszcza gdy cierpimy na zaparcia, wrzody żołądka, bóle brzucha. |
Na zlecenie lekarza. Można wykonać w prywatnym gabinecie. |
|
USG jamy brzusznej |
Wykrywa choroby trzustki, wątroby,
pęcherza, dróg żółciowych i nerek. U kobiet pomaga zdiagnozować mięśniaki macicy, torbiele i nowotwory jajników. U mężczyzn określa stan prostaty. |
Po 50. roku życia – badanie kontrolne; ponowne – na zlecenie lekarza. |
Bezpłatne w ramach ubezpieczenia. Skierowanie od ginekologa lub lekarza pierwszego kontaktu. Można wykonać w prywatnej przychodni. |
|
EKG (elektrokardiogram) |
Potwierdza choroby serca – niedokrwienie, arytmię, zawały, zapalenia, a także nerwicę, niedotlenienie, zaburzenia jonowe. | Mężczyźni po 40. roku życia – raz w roku. Palacze, osoby z wysokim poziomem cholesterolu, cukrzycą czy nadciśnieniem tętniczym – częściej. I zawsze w razie dolegliwości (najlepiej w czasie bólu lub podczas arytmii). |
Skierowanie od lekarza pierwszego
kontaktu. Można wykonać w prywatnej przychodni. |
|
Pomiar gęstości kości (densytometria) |
Wykazuje ryzyko złamań, osteoporozę, a także zwyrodnienia kości. | U kobiet – po 50. roku życia. U mężczyzn – po 65. r. ż. Wystarczy raz w roku. |
Skierowanie od lekarza pierwszego
kontaktu. Można wykonać w prywatnej przychodni. |
| Rentgen klatki piersiowej |
Pomaga w rozpoznawaniu chorób płuc oraz
serca i dużych naczyń krwionośnych. |
Podczas badań okresowych – raz na 2 lata. Osoby pracujące w szkodliwych warunkach i palące papierosy – raz w roku. | Bezpłatne, skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu. Można wykonać w prywatnej przychodni. |
| BADANIE DLA PAŃ | |||
|
Mammografia i USG piersi |
Wykrywa mikrozwapnienia, guzki, zmiany nowotworowe. | USG piersi – profilaktycznie po 35. r. ż. Mammografia po 40. r. ż. – raz na 2 lata lub raz na rok. |
Skierowanie od lekarza pierwszego
kontaktu. Można wykonać w prywatnej przychodni. |
| Badanie ginekologiczne |
Wykazuje zmiany szyjki macicy, choroby
narządów rodnych, zakażenia bakteryjne i grzybicze oraz wirusowe pochwy. |
Raz do roku – od rozpoczęcia miesiączkowania. | W przychodni rejonowej – bezpłatnie bez skierowania. Można wykonać w prywatnej przychodni. |
| Cytologia |
Umożliwia rozpoznanie nadżerki i wykrycie
raka szyjki macicy. Rozszerzenie badania o wykonanie tzw. czystości
pochwy – pokazuje ewentualne zakażenia dróg rodnych oraz rodzaj procesu chorobowego. |
Raz w roku. | Bezpłatna u ginekologa w ramach ubezpieczenia. Można wykonać w prywatnej przychodni. |
| BADANIA DLA PANÓW | |||
|
Badanie prostaty oraz antygenu PSA |
Informacja o wielkości gruczołu krokowego, stanach zapalnych i zmianach nowotworowych. Podwyższony poziom antygenu PSA (z krwi z żyły) – prawdopodobieństwo nowotworowego rozrostu prostaty. Badanie przeprowadza urolog. | Po 40. r. ż. – każdy mężczyzna. Ponowne badanie – na zlecenie lekarza. |
W przychodni rejonowej – bezpłatne. Można wykonać w prywatnym gabinecie. |
